Droga do pozwolenia wodnoprawnego w pigulce

•  ustalenie, czy faktycznie pozwolenie jest niezbędne i na jaki rodzaj korzystania szczególnego,

•  ustalenie, czy jest możliwe zamierzone korzystanie z wód

•  ustalenie, który organ jest właściwy do wydania pozwolenia

•  ustalenie, jakie dokumenty trzeba załączyć do wniosku oraz jakie informacje umieścić w operacie

•  warto rozważyć, czy nie wystąpić do organu o ograniczenie zawartości operatu (art. 132 ust. 9 PW)

•  warto rozważyć, czy zamiast tworzenia operatu nie lepiej przedłożyć projekt techniczny (dotyczy budowy urządzenia wodnego w sytuacji, gdy wszystkie informacje wymagane dla operatu sa zawarte w projekcie)

•  sprawdzenie we właściwym urzędzie, czy istnieją jakieś dodatkowe wymagania

•  złożenie wniosku z załącznikami i... czekanie :-)

•  być może udział w rozprawie wodnoprawnej

Rodzaje korzystania z wód:

Korzystanie powszechne: dla zaspokajania potrzeb osobistych bez stosowania urządzeń technicznych, np. kąpiel, sporty wodne, amatorski połów ryb.

Korzystanie zwykłe: zaspokojenie potrzeb własnych i swojego gospodarstwa domowego za pomocą możliwych urządzeń technicznych z ograniczeniami ilości: pobór wód (mniej niz 5m^3 na dobę, studnia o głębokości do 30m, wprowadzanie ścieków do ziemi na własnym terenie w ilości do 5m^3 na dobę.

Korzystanie szczególne: korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne i zwykłe, zwłaszcza każde korzystanie na potrzeby działalności gospodarczej, nawadnianie gruntów za pomocą deszczowni, przerzuty wody, piętrzenie oraz retencjonowanie wody, wydobywanie z wód materiałów i wycinanie roślin z wód oraz brzegu.

Kiedy istnieje obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego

Pozwolenia wodnoprawne są podstawowym instrumentem administracyjno-prawnej reglamentacji w zakresie gospodarki wodnej, dotyczą szczególnego korzystania z wód, regulacji wód, wykonywania urządzeń wodnych oraz innych okoliczności.

Przypadki objęte wymogiem uzyskiwania pozwoleń wodnoprawnych wymieniono w art. 122 ustawy — Prawo wodne, zwolnienia z takiego wymogu — art. 124.

Generalnie pozwolenia wodnoprawne są wymagane dla szczególnego korzystania z wód.

Pozwolenie wodnoprawne jest również wymagane dla wprowadzania do urządzeń kanalizacyjnych ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, określone w rozporzadzeniu wydanym na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1. ustawy - Prawo wodne. Jednym z warunków wydania pozwolenia jest wtedy zgoda własciciela takich urzadzeń kanalizacyjnych (art. 131 ust. 3 ustawy Prawo wodne). Należy tu także pamiętać o rozporządzeniu wydanym na podstawie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, które określają warunki wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych.

Najczęściej spotyka sie nastepujące przypadki korzystania z wód, wymagające uzyskania pozwolenia wodnoprawnego:

•  pobór oraz odprowadzanie wód;

•  wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi;

•  piętrzenie oraz retencjonowanie wód powierzchniowych;

•  korzystanie z wód do celów energetycznych;

•  regulacje wód oraz zmiana ukształtowania terenu na gruntach przylegających do wód, mająca wpływ na warunki przepływu wody;

•  wykonanie urządzeń wodnych;

•  odwodnienie obiektów lub wykopów budowlanych (gdy zasięg leja depresji wykracza poza nieruchomość znajdującą się we władaniu wnioskodawcy);

•  wprowadzanie do cudzych urządzeń kanalizacyjnych ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego.

 

Mówiąc o urządzeniach wodnych, należy pamiętać również o art. 9 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy — Prawo wodne. Zgodnie z tymi regulacjami, przepisy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się również do urządzen melioracji wodnych niezaliczonych do urządzeń wodnych, obiektów mostowych, rurociagów, linii energetycznych, linii telekomunikacyjnych oraz innych urządzeń prowadzonych przez wody powierzchniowe oraz wały przeciwpowodziowe, a także obiektów budowlanych oraz robót na obszarach bezpośredniego zagrożenia powodzią lub w wodach.

Przepisy dotyczące budowy urządzeń wodnych stosuje się również do ich odbudowy, rozbudowy, przebudowy lub rozbiórki tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń w celu zachowania ich funkcji.

Kto wydaje pozwolenie wodnoprawne

Organem właściwym do wydania pozwolenia jest starosta lub marszałek województwa. Do marszałka województwa należy wydawanie pozwoleń:

•  na szczególne korzystanie z wód lub wykonywanie urządzeń wodnych, jeżeli jest to związane z przedsięwzięciami mogącymi znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsiewzięcia na środowisko wynika z przepisów o ochronie środowiska,

•  na wykonywanie urządzeń zabezpieczających przed powodzią,

•  na przerzuty wody,

•  na wprowadzanie do wód powierzchniowych substancji chemicznych hamujących rozwój glonów,

•  dla realizacji takich przedsięwzięć, jak: gromadzenie ścieków i innych materiałów, prowadzenie odzysku lub unieszkodliwianie odpadów, wznoszenie obiektów budowlanych oraz wykonywanie innych robót, wydobywanie kamienia, żwiru, piasku, innych materiałów oraz ich składowanie — na obszarach bezpośredniego zagrożenia powodzią, jeśli uchylono generalny zakaz wykonywania takich czynności w drodze decyzji dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej (art. 40 ust. 3 i 83 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo wodne),

•  wydobywanie z wód powierzchniowych kamienia, żwiru, piasku i innych materiałów,

•  na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego,

•  na wspólne korzystanie z wód przez kilka zakładów, jeżeli marszałek województwa jest organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla jednego z zakładów;

•  na szczególne korzystanie z wód lub wykonywanie urządzeń wodnych na terenach zamkniętych w rozumieniu ustawy — Prawo ochrony środowiska.

Wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego

Pozwolenie wodnoprawne jest wydawane na wniosek. Zawartość wniosku nie jest określona w ustawie — Prawo wodne, zatem należy przyjąć, że powinna odpowiadać wymogom wynikającym z Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 63 § 2: Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i zadanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych). Aby ułatwić wnioskowanie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, wiele organów administracji publikuje własne wzory wniosków.

Do wniosku dołącza się:

•  operat wodnoprawny złożony z części opisowej i graficznej lub projekt techniczny urządzenia wodnego (w przypadku wnioskowania o zezwolenie na wykonanie urządzenia wodnego), jeśli zawartość tego projektu odpowiada wymogom dla operatu wodnoprawnego,

•  decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeśli sa wymagane,

•  opis prowadzenia zamierzonej działalności sporzadzony w języku nietechnicznym,

•  w niektórych przypadkach — piętrzenie wód, korzystanie zależne przez kilka podmiotów — także projekt instrukcji gospodarowania wodą,

•  dokumentacja hydrogeologiczna — dla poboru wód podziemnych i odwodnienia zakładu górniczego bądź obiektu budowlanego, opracowana zgodnie z przepisami ustawy — Prawo geologiczne i górnicze,

•  zgoda właściciela urządzeń kanalizacyjnych — jeśli pozwolenie dotyczy wprowadzania substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego do tych urządzeń.

Operat wodnoprawny

Wszystkie operaty składają się z części opisowej i graficznej

Część opisowa operatu zawiera:

•  oznaczenie zakładu ubiegającego się o wydanie pozwolenia, jego siedziby i adresu;

•  wyszczególnienie: * celu i zakresu zamierzonego korzystania z wód, * stanu prawnego nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, z podaniem siedzib i adresów ich właścicieli, * obowiązków ubiegającego się o wydanie pozwolenia w stosunku do osób trzecich;

•  charakterystykę wód objętych pozwoleniem wodnoprawnym;

•  ustalenia wynikające z warunków korzystania z wód regionu wodnego;

•  określenie wpływu gospodarki wodnej zakładu na wody powierzchniowe oraz podziemne;

•  planowany okres rozruchu i sposób postępowania w przypadku rozruchu, zatrzymania działalności bądź wystąpienia awarii lub uszkodzenia urządzeń pomiarowych oraz rozmiar, warunki korzystania z wód i urządzeń wodnych w tych sytuacjach;

•  informacje o formach ochrony przyrody utworzonych lub ustanowionych na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, występujacych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych.

 

Czesc graficzna operatu zawiera:

•  plan urządzeń wodnych i zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, z oznaczeniem nieruchomości wraz z ich powierzchnią, naniesiony na mapę sytuacyjno-wysokościową terenu;

•  zasadnicze przekroje podlużne i poprzeczne urządzeń wodnych oraz koryt wody płynącej w zasięgu oddziaływania tych urządzeń;

•  schemat rozmieszczenia urządzeń pomiarowych oraz znaków żeglugowych;

•  schemat funkcjonalny lub technologiczny urządzeń wodnych.

 

Operat, na którego podstawie wydaje sie pozwolenie wodnoprawne na pobór wód zawiera dodatkowo:

•  określenie wielkości poboru wody maksymalnego godzinowego i średniego dobowego;

•  opis techniczny urządzeń służących do poboru wody;

•  określenie rodzajów urządzeń służących do rejestracji oraz pomiaru poboru wody;

•  określenie zakresu i częstotliwości wykonywania wymaganych analiz pobieranej wody.

 

Operat, na podstawie którego wydaje sie pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków do wód, ziemi lub do urządzeń kanalizacyjnych zawiera dodatkowo:

•  schemat technologiczny wraz z bilansem masowym i rodzajami wykorzystywanych materiałów, surowców i paliw istotnych z punktu widzenia wymagań ochrony środowiska;

•  określenie ilości, stanu i składu ścieków lub minimalnego procentu redukcji zanieczyszczeń w ściekach lub — w przypadku ścieków przemysłowych — dopuszczalnych ilości zanieczyszczeń, w szczególności ilości substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, wyrażone w jednostkach masy przypadających na jednostkę wykorzystywanego surowca, materiału, paliwa lub powstającego produktu oraz przewidywany sposób i efekt ich oczyszczania;

•  wyniki pomiarów ilości i jakości ścieków, jeżeli ich przeprowadzenie było wymagane;

•  opis instalacji i urządzeń służących do gromadzenia, oczyszczania oraz odprowadzania ścieków;

•  określenie zakresu i częstotliwości wykonywania wymaganych analiz odprowadzanych ścieków oraz wód podziemnych lub wód powierzchniowych powyżej i poniżej miejsca zrzutu ścieków;

•  opis urządzeń służących do pomiaru oraz rejestracji ilości, stanu i składu odprowadzanych ścieków;

•  opis jakości wody w miejscu zamierzonego wprowadzania ścieków;

•  informacje o sposobie zagospodarowania osadów ściekowych.

 

Operat, na podstawie którego wydaje sie pozwolenie wodnoprawne na rolnicze wykorzystanie ścieków, zawiera dodatkowo informacje dotyczące:

•  ilości, składu i rodzaju ścieków;

•  jednostkowych dawek ścieków i okresów ich stosowania;

•  powierzchni i charakterystyki gruntów przeznaczonych do rolniczego wykorzystania ścieków.

Instrukcja gospodarowania woda

Zakres instrukcji gospodarowania woda określa rozporzadzenie Ministra Środowiska z dnia 17 sierpnia 2006 r. w sprawie zakresu instrukcji gospodarowania wodą (Dz.U. Nr 150 poz. 1087).

Instrukcję dla zbiorników i stopni wodnych opracowuje sie z uwzględnieniem normalnych warunków użytkowania oraz warunków użytkowania w okresie powodzi. Uwzględnia się okres budowy, pierwszego napełnienia oraz remontu urządzenia wodnego.

Instrukcja dla zbiorników i stopni wodnych, z których korzysta kilka zakładów, uwzględnia zaspokojenie potrzeb wszystkich tych zakładów, stosownie do posiadanych pozwoleń wodnoprawnych. Konieczne jest zapewnienie przepływu nienaruszalnego lub gwarantowanego.

Instrukcja gospodarowania woda składa się z części opisowej i graficznej.

Część opisowa instrukcji dla zbiorników i stopni wodnych zawiera m.in.:

•  informacje o położeniu urządzenia, nazwę właściciela, zarządcy lub użytkownika;

•  wyszczególnienie zadań, które ma spelniać urządzenie wodne;

•  podstawowe informacje dotyczące urządzenia wodnego:

•  poziomy piętrzenia i  wysokości piętrzenia;

•  przepływy, w tym przepływ nienaruszalny;

•  dopuszczalne prędkości obniżania i podwyższania poziomów wody na górnym i dolnym stanowisku;

•  sposoby gospodarowania wodą w normalnych warunkach;

•  podstawowe czynności związane z gospodarowaniem wodą oraz osoby odpowiedzialne za ich wykonywanie;

•  wykaz współdziałających zakładów i osób odpowiedzialnych za gospodarowanie wodą wraz z określeniem zakresu ich odpowiedzialności i kompetencji oraz sposobu komunikacji pomiędzy nimi;

•  określenie trybu powiadamiania ośrodka koordynacyjno-informacyjnego (tzw. OKI) ochrony przeciwpowodziowej rzgw o wystąpieniu na urządzeniu wodnym niebezpiecznych zjawisk w efekcie sytuacji hydrometeorologicznej;

•  określenie trybu powiadamiania ośrodka koordynacyjno-informacyjnego ochrony przeciwpowodziowej (OKI) rzgw, zespołów reagowania kryzysowego oraz IMiGW o zrzutach wody ponad przepływ dozwolony.

W przypadku instrukcji dla zbiorników wodnych należy uwzglednic ponadto:

•  podstawowe dane dotyczące stanu ostrzegawczego i alarmowego dla zbiornika;

•  podstawowe dane dotyczące pojemności, w tym pojemności martwej zbiornika, pojemności użytkowej, pojemności powodziowej stałej, pojemności powodziowej forsowanej;

•  określenie sposobu gospodarowania wodą w warunkach użytkowania w okresie powodzi, w tym sposobów postępowania w przypadku wprowadzenia stanów: ostrzegawczego i alarmowego dla zbiornika, postępowania przy prognozowanym nadejściu fali powodziowej, oraz tworzenia i wykorzystania pojemności powodziowej na podstawie informacji z osłony hydrometeorologicznej.

 

Część graficzna instrukcji dla zbiorników i stopni wodnych zawiera:

•  plany i schematy dotyczące urządzenia wodnego, związane z gospodarowaniem wodą;

•  mapy topograficzne, w skali od 1:1.000 do 1:10.000 dostosowanej do wielkości urządzenia wodnego, obejmujące lokalizację budowli pietrzących, ujęć wodnych, pompowni, kanałów doprowadzających wodę i obiektów pobierających i zrzucających wodę;

•  krzywe wydatku urządzeń upustowych.

Ważne informacje

Pozwolenie wydaje się na czas określony:

•  Szczególne korzystanie z wód — nie dłużej niż 20 lat

•  Wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi — nie dlużej niż 10 lat

•  Wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych, niebedących własnością wnioskodawcy, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego — nie dłużej niż 4 lata

•  Wycinka roślin i wydobywanie materiałów — nie dłużej niż 5 lat

Wykaz stron postępowania:

•  wnioskodawca

•  właściciel wody

•  dyrektor rzgw

•  właściciel urządzenia wodnego

•  władający powierzchnią ziemi

•  uprawniony do rybactwa

Z uwagi na to, że zasoby wodne są ograniczone, konieczna jest pewna walidacja sposobów korzystania z wód i ustalenie priorytetów. Zasadniczo decyzję podejmuje organ wydający pozwolenie, jakkolwiek już sam ustawodawca dokonał hierarchizacji takich interesów w trzech sytuacjach:

•  preferencja dla zapewnienia odpowiedniej ilości i jakości wody dla ludności: art. 2 ust. 1 pkt 1), art. 32 oraz art. 123 ust. 1,

•  preferencja takich przypadków korzystania, które prowadzą do zwiększenia naturalnej lub sztucznej retencji wód lub do poprawy stosunków biologicznych w środowisku wodnym (art. 123 ust. 1),

•  preferencje związane z wykorzystywaniem potencjału hydroenergetycznego w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony (art. 126 pkt 2).